Πρακτικά ημερίδας «Ρύπανση Επιφανειακών και Υπόγειων Νερών»

3 06 2008

ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ

www.ecogreens.gremail: ecogreen@otenet.gr

Αθήνα: Κολοκοτρώνη 31, 10562, τηλ. 210.3241001, fax 210 3241825

Θεσσαλονίκη: Φιλίππου 51, 54631, τηλ. 2310.222503, fax 2310.421196

Εκδήλωση Διαλόγου της Θεματικής Ομάδας Περιβάλλον

Οικολόγων Πράσινων

«Ρύπανση Επιφανειακών και Υπόγειων Νερών»

Πολιτικές Προστασίας Υδατικών Πόρων και Αποκατάστασης Ρυπασμένων Νερών

Αίθουσα Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Ακαδημίας 60

Τετάρτη 28 Μαΐου 2008

Στα πλαίσια της εκδήλωσης διαλόγου με θέμα τη ρύπανση υδατικών πόρων , που διοργάνωσε η θεματική ομάδα Περιβάλλον των Οικολόγων Πράσινων, την Τετάρτη 28 Μαΐου 2008, συζητήθηκαν τα προβλήματα ρύπανσης των επιφανειακών και υπόγειων νερών του Ασωπού και η σοβαρή και πιθανά μη αντιστρεπτή υποβάθμιση της λίμνης Κορώνειας.

Ομιλητές στην ημερίδα ήταν ο παπα Γιάννης Οικονομίδης, πρόεδρος του Συλλόγου «Πολίτες για την Αειφορία» των Οινοφύτων, ο Δρ.Μάνος Δασενάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Δρ. Νίκος Νικολαίδης, Καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης, η Δρ. Μαρία Μουστάκα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Βιολογίας του ΑΠΘ, ο κ. Μιχάλης Τρεμόπουλος, Νομαρχιακός Σύμβουλος Θεσσαλονίκης, μέλος της Γραμματείας των Οικολόγων Πράσινων, ο Δρ. Γιώργος Χατζηνικολάου, ερευνητής ΕΛΚΕΘΕ, μέλος της Ομάδας Περιβάλλον των Ο.Π., ο κ. Χάρης Σμυρνιώτης, χημικός, τμήμα Υδρογεωλογίας ΙΓΜΕ, η κα Μαρία Βιτωράκη, Χημικός Μηχανικός, μέλος της ομάδας Περιβάλλον των Ο.Π.

Συνοπτικά τα συμπεράσματα της ημερίδας ήταν τα ακόλουθα:

· Σήμερα, στην εποχή των κλιματικών αλλαγών, είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία η αποτελεσματική προστασία των υδατικών πόρων. Πρέπει να εξασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα των υδατικών οικοσυστημάτων. Πρέπει να εξασφαλίσουμε ότι οι μελλοντικές γενιές θα έχουν πρόσβαση σε επαρκείς και καλής ποιότητας υδατικούς πόρους.

· Τα προβλήματα περιβαλλοντικής υποβάθμισης, του ποταμού Ασωπού και της Λίμνης Κορώνειας οφείλονται στο αποτυχημένο μοντέλο ανάπτυξης (υδροβόρο και ρυπογόνο) που για δεκαετίες ακολούθησε και –δυστυχώς – εξακολουθεί να ακολουθεί η χώρα μας, χωρίς τον απαραίτητο χωροταξικό σχεδιασμό βιομηχανικών και άλλων δραστηριοτήτων, την έλλειψη υποδομών για την προστασία του περιβάλλοντος, την έλλειψη συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων που αφορά στο μέλλον τους, στην αποτυχία της Διοίκησης να εφαρμόσει την υπάρχουσα περιβαλλοντική νομοθεσία κυρίως λόγω της ανυπαρξίας μηχανισμών ελέγχου και διαχείρισης των προβλημάτων ρύπανσης.

· Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ρύπανσης στις περιοχές του Ασωπού ποταμού και της λίμνης Κορώνειας απαιτείται ολοκληρωμένη προσέγγιση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών διαστάσεων των προβλημάτων. Πιο συγκεκριμένα χρειάζονται βιώσιμα διαχειριστικά σχέδια που θα εφαρμόζουν λύσεις περιβαλλοντικά ορθές, σύμφωνες με την πλέον πρόσφατη, επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση, κοινωνικά αποδεκτές που εξασφαλίζουν την συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και δεν κατευθύνονται από κάποιους «ειδικούς τεχνοκράτες», οικονομικά αποδοτικές, και σύμφωνες με την αρχή «ο Ρυπαίνων Πληρώνει».


Περίληψη Πρακτικών της Εκδήλωσης

Ο παπα Γιάννης Οικονομίδης περιέγραψε στην εισήγηση του το ιστορικό της άναρχης βιομηχανικής ανάπτυξης στην περιοχή των Οινοφύτων αλλά και στην ευρύτερη περιοχή του Ασωπού ποταμού με απουσία έστω και στοιχειώδους χωροταξικού σχεδιασμού και με την κοινωνική «συναίνεση» των τοπικών πληθυσμών στη βάση μικροπρόθεσμων οφελών (δημιουργία θέσεων εργασίας, προσωρινή αύξηση της αξίας γης) για τους τοπικούς πληθυσμούς. Τα οφέλη όμως ήταν προσωρινά και «πληρώθηκαν» ακριβά από τους κατοίκους της περιοχής λόγω των σοβαρών επιπτώσεων της ανεξέλεγκτης ρύπανσης στην υγεία τους. Σημειώνεται –από τα μητρώα ταφής της τοπικής ενορίας- σημαντική αύξηση των θανάτων οφειλόμενων σε καρκίνο, κατά την τελευταία δεκαετία.

Η ρύπανση δεν αφορά μόνο στα επιφανειακά και υπόγεια νερά, αλλά και στην ατμόσφαιρα και στα εδάφη της περιοχής που χρησιμοποιούνται για αγροτικές καλλιέργειες. Τα μέτρα που πάρθηκαν μετά τη δημοσιοποίηση της ρύπανσης των υπόγειων νερών, τον Αύγουστο του 2007, ήταν «για τα μάτια του κόσμου» αποσπασματικά, χωρίς ουσιαστική μελέτη και με μοναδικό στόχο να πείσουν τους τοπικούς πληθυσμούς ότι η Διοίκηση επιτέλους ασχολείται με το πρόβλημα. Η ρύπανση συνεχίζεται ακόμα και σήμερα με την ανοχή του ΥΠΕΧΩΔΕ, αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που ρίχνει στάχτη στα μάτια του κόσμου για δήθεν «λύσεις που εξυγίαναν το ποτάμι»

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο παπα Γιάννης Οικονομίδης απέσπασε θερμότατο χειροκρότημα από όλους τους παρευρισκόμενους κατά τη λήξη της εκδήλωσης.

Ο Δρ. Μάνος Δασενάκης αναφέρθηκε στα περιβαλλοντικά προβλήματα του υδάτινου συστήματος του Ασωπού και έδωσε συγκεκριμένα στοιχεία ποιότητας των επιφανειακών νερών, για τον άνω ρου του ποταμού Ασωπού, τον κάτω ρου, τις εκβολές του ποταμού και την θαλάσσια περιοχή που επηρεάζεται από ρυπαντικά φορτία του ποταμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά υπάρχει σημαντική επιβάρυνση από βαρέα μέταλλα (μόλυβδο, χαλκό, χρώμιο) οφειλόμενη κυρίως σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Εκτός από βαριά μέταλλα σημαντική είναι και η επιβάρυνση σε αμμωνία και νιτρικά άλατα. Ο Δρ. Δασενάκης πρότεινε να ληφθούν τα εξής μέτρα:

  1. Συστηματικός έλεγχος της ποιότητας των επιφανειακών και υπόγειων νερών της περιοχής
  2. Έλεγχος όλων των γεωτρήσεων εντός της υδρολογικής λεκάνης του Ασωπού
  3. Μελέτη του κύκλου του χρωμίου
  4. Έλεγχοι και άλλων παραμέτρων ποιότητας (νιτρικά, οργανικοί ρύποι, παθογόνοι μικροοργανισμοί).

Ο Δρ. Νίκος Νικολαίδης αναφέρθηκε σε τεχνολογίες εξυγίανσης νερών ρυπασμένων από εξασθενές χρώμιο όπως για παράδειγμα το Διαπερατό Αντιδρών Φράγμα και η ευρέως χρησιμοποιούμενη τεχνολογία του pump and treat”. Επίσης σημείωσε πως η εξυγίανση των νερών πρέπει να μελετηθεί στρατηγικά και να ληφθεί ακόμα υπόψη η πιθανότητα φυσικής αποκατάστασης από τη διυλιστική ικανότητα των εδαφών. Προυπόθεση φυσικά για τα παραπάνω είναι η απομάκρυνση όλων των πηγών ρύπανσης σήμερα. Ο Δρ Νικολαίδης αμφισβήτησε την υψηλή επικινδυνότητα του εξασθενούς χρωμίου στο πόσιμο νερό και είπε ότι το εξασθενές χρώμιο είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνο όταν εισπνέεται, όχι όταν καταπίνεται. Επίσης είπε ότι είναι τεχνικά εφικτή η επαναχρησιμοποίηση του ρυπασμένου νερού από τις βιομηχανίες, μετά από επεξεργασία, για δική τους χρήση. Τέλος πρότεινε επεξεργασία του πόσιμου νερού ώστε να απαλλαχθεί από ρύπους, με χρήση τεχνολογιών όπως ρητίνες εναλλαγής ιόντων, κ.α.

Η κα Μαρία Βιτωράκη αναφέρθηκε στο όριο του ολικού χρωμίου στο πόσιμο νερό (50 μgr/lt) και υποστήριξε ότι είναι αναγκαία σήμερα μια αναθεώρηση του ορίου υπό το πρίσμα της πρόσφατα δημοσιευμένης μελέτης σε πειραματόζωα του Εθνικού Προγράμματος Τοξικολογίας (National Toxicology Program) των ΗΠΑ που δείχνει αυξημένα ποσοστά καρκίνων στο πεπτικό σύστημα από κατάποση εξασθενούς χρωμίου. Αναφέρθηκε σε προσπάθειες που έγιναν στο παρελθόν στην πολιτεία της Καλιφόρνια να αναθεωρηθεί το όριο των 50 μgr/lt και να εισαχθεί πολύ αυστηρότερο όριο. Όμως αυτές οι προσπάθειες μπλοκαρίστηκαν – όπως καταγγέλεται στο άρθρο Corporate Corruption of Science, The Case of Chromium VI” , Int, J. Occup. Env. Health, 2006 – από επιτροπή επιστημόνων «καθοδηγούμενη και ελεγχόμενη» από το λόμπι βιομηχανιών χρωμίου. Επίσης τόνισε ότι πρέπει να εφαρμοστεί η αρχή της προφύλαξης για την προστασία της υγείας των κατοίκων των περιοχών του Ασωπού. Σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης δε μπορούμε να περιμένουμε να συμβεί η βλάβη (στο περιβάλλον ή στη Δημόσια Υγεία) αλλά πρέπει να προλαμβάνουμε τη βλάβη πριν αυτή συμβεί. Τέλος τόνισε ότι είναι αναγκαία η επιδημιολογική τοξικολογική παρακολούθηση των κατοίκων της περιοχής για να γίνει ολοκληρωμένη εκτίμηση των επιπτώσεων της ρύπανσης – και ειδικότερα των επιπτώσεων της έκθεσης σε εξασθενές χρώμιο στο πόσιμο νερό- στην ανθρώπινη υγεία.

Ο Δρ. Γιώργος Χατζηνικολάου αναφέρθηκε σε θέματα οικολογικής ποιότητας υδατικών συστημάτων. Τόνισε ότι η εφαρμογή της Οδηγίας της ΕΕ για τα νερά (2000/60/ΕC) καθυστερεί στη χώρα μας που είναι ακόμη μονομερώς προσανατολισμένη στο ποσοτικό πρόβλημα της επάρκειας των υδατικών αποθεμάτων. Για αυτό το λόγο η Ελλάδα παραπέμφθηκε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Η οικολογική ποιότητα ορίζεται ως το σύνολο των βιολογικών παραμέτρων (υδρόβια φυτά, ψάρια, βενθικά μακροασπόνδυλα, φυτοπλαγκτό, διάτομα) και των υδρομορφολογικών και φυσικοχημικών παραμέτρων που στηρίζουν τα βιολογικά. Έτσι, στον ποταμό Ασωπό είναι θέμα προτεραιότητας να γίνει εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας ώστε να εκτιμηθούν και οι αιτίες υποβάθμισης του οικοσυστήματος και να ληφθούν μέτρα αποκατάστασης. Αναφερόμενος στη λίμνη Κορώνεια, ο Δρ Χατζηνικολάου είπε ότι μαζί με τη γειτονική Βόλβη ήταν μέρος μιας τεράστιας λίμνης που σχηματίστηκε εκατομμύρια χρόνια πριν. Στην εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η παραγωγικότητα της λίμνης σε ψάρια έσωσε τους παραλίμνιους οικισμούς από την πείνα. Το 1970 η λίμνη είχε βάθος 5 μέτρα. Τη δεκαετία του 1980 εμφανίζονται τα πρώτα προβλήματα από την ανεξέλεγκτη διάθεση βιομηχανικών λυμάτων. Την επόμενη δεκαετία τα προβλήματα γίνονται εντονότερα από την διάθεση των αστικών λυμάτων και την αλόγιστη εκμετάλλευση του υδατικού δυναμικού της περιοχής προς άρδευση. Το 2000 η λίμνη είχε βάθος 1 μέτρο. Τον Σεπτέμβριο του 2002 η λίμνη εξαφανίζεται προσωρινά και το 2004 χιλιάδες πουλιά (39 είδη) βρίσκονται νεκρά. Το καλοκαίρι του 2007 η λίμνη είναι σχεδόν άδεια. Τον Σεπτέμβριο του 2007 εκατοντάδες νεκρά πουλιά και ψάρια βρίσκονται στη λίμνη.

Ο κ. Μιχάλης Τρεμόπουλος στην εισήγηση του με θέμα «Γενικό Σχέδιο Διάσωσης της Λίμνης Κορώνειας» έδωσε έμφαση στο λανθασμένο μοντέλο ανάπτυξης της περιοχής. Τόνισε ότι οι κύριες αιτίες υποβάθμισης της λίμνης είναι η βιομηχανική ρύπανση από τις παρακείμενες βιομηχανικές μονάδες (ακόμα και εκείνες που διαθέτουν σύστημα επεξεργασίας tvn αποβλήτων τους συχνά διαθέτουν τα απόβλητα τους ανεπεξέργαστα στη λίμνη μέσω αγωγών bypass), η διάθεση των ανεπεξέργαστων αστικών λυμάτων των γειτονικών οικισμών, οι γεωργικές απορροές (λιπάσματα και φυτοφάρμακα) και η υπερκατανάλωση νερού άρδευσης για γεωργικές καλλιέργειες. Επίσης συμπλήρωσε ότι αν και η λίμνη προστατεύεται από την διεθνή συνθήκη Ramsar και είναι ενταγμένη στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 δεν υπάρχει καλυτέρευση της οικολογικής ποιότητας της λίμνης αλλά μόνο αργός θάνατος οφειλόμενος σε ανθρωπογενείς και όχι φυσικές αλλαγές. Ο κ. Τρεμόπουλος άσκησε κριτική στα δυο τελευταία σχέδια διαχείρισης (master plan) για τη διάσωση της λίμνης και είπε πως το πρόβλημα δεν λύνεται με πανάκριβες εργολαβίες αλλά με ήπιες παρεμβάσεις που καταργούν τις αιτίες υποβάθμισης (εξοικονόμηση νερού άρδευσης, έλεγχος του αριθμού γεωτρήσεων, αποτελεσματικός έλεγχος των βιομηχανικών μονάδων για τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, επεξεργασία των αστικών λυμάτων, συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας των νερών της λίμνης, ενεργοποίηση και αποτελεσματική λειτουργία του φορέα διαχείρισης της λίμνης).

Η οικολογική ταυτότητα της λίμνης σήμερα είναι γνωστή χάρη στη μη αμειβόμενη παρακολούθηση που έχει αναλάβει το Τμήμα Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Σύμφωνα με την αναπληρώτρια καθηγήτρια Μαρία Μουστάκα, η λίμνη είναι μια χαβούζα τοξικών και ανθεκτικών κυανοβακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών που ανάλογους συναντούμε στους βιολογικούς καθαρισμούς. Σήμερα, η μετρήσιμη οργανική ύλη (νεκρή και διαχειμάζουσα) που βρίσκεται στον πυθμένα της λίμνης ξεπερνά σε όγκο την ζωντανή. Όταν δείγμα από την λάσπη αραιωθεί σε νερό αμέσως εμφανίζονται επικίνδυνοι για τη δημόσια υγεία οργανισμοί σε συγκεντρώσεις πολύ

ανώτερες των επιτρεπτών ορίων. Καθώς στη λίμνη δεν υπάρχουν πλέον θηρευτές, δηλαδή ψάρια [εξαιτίας του υψηλότατου pH (=10) στο νερό της λίμνης, που προσομοιάζει στην αλκαλικότητα υγρά μπαταρίας] και έχει εξαφανιστεί το ζωοπλαγκτό το τροφικό πλέγμα πλέον έχει καταρρεύσει. Δεν υπάρχει ελπίδα για αναγέννηση της λίμνης αν δεν απομακρυνθεί πρώτα η αρκετών μέτρων λάσπη των βακτηρίων. Απαραίτητη είναι η διαρκής παρακολούθηση της κατάστασης του φυτοπλαγκτού στη λίμνη για τη δημόσια υγεία.

Ο κ. Χάρης Σμυρνιώτης αναφέρθηκε σε προβλήματα ποιοτικής υποβάθμισης υπόγειων νερών λόγω υψηλών συγκεντρώσεων σε νιτρικά που όπως σημείωσε συχνά είναι το αποτέλεσμα φυσικής και όχι ανθρωπογενούς ρύπανσης. Επίσης σημείωσε ότι συχνά τα περιβαλλοντικά κινήματα πολιτών χτίζονται πάνω σε λάθος στόχους γιατί αποτυγχάνουν να αναγνωρίσουν τα ουσιαστικά προβλήματα στα οποία θα έπρεπε να δώσουν προτεραιότητα.

Για περισσότερες πληροφορίες Γιώργος Χατζηνικολάου τηλ. 6944539797 Μαρία Βιτωράκη τηλ. 6977523766

Advertisements

Ενέργειες

Information

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Αρέσει σε %d bloggers: